Sinds 1 juli 2003 is de elektriciteits- en gasmarkt in Vlaanderen volledig vrijgemaakt. Vanaf april 2004 had u in Wallonië de mogelijkheid over te schakelen op groene energie. Andere opties en de Brusselse vrijmaking volgden in juli 2007. Doel van die liberalisering was het ontstaan van de concurrentie, met lagere prijzen en betere services tot gevolg.

De liberalisering is een gevolg van de Europese Richtlijnen van 19 december 1996 en 22 juni 1998. Deze legden alle lidstaten van de Europese Unie op om de gas- en elektriciteitsmarkt open te stellen voor concurrentie. Limietdatum was 2007. Vóór de vrijmaking zorgden de intercommunales tegelijkertijd voor de verspreiding, de levering én de verkoop van energie op hun grondgebied. De liberalisering zorgde voor een opsplitsing van deze activiteiten: de intercommunales garanderen de distributie op hun grondgebied, de leveranciers nemen de verkoop van elektriciteit en gas voor hun rekening.

De Belgische markt is verdeeld in 3 regionale markten (Vlaanderen, Brussel en Wallonië). Om op te treden op een van die markten moet een leverancier over een geldige licentie beschikken. Die licentie wordt afgeleverd door de minister van energie of de reguleringsinstantie voor de betreffende regio (VREG in Vlaanderen, CwAPE in Wallonië, Brugel in Brussel), na een positieve evaluatie van de financiële en technische capaciteit, de beheersmatige en juridische onafhankelijkheid en de professionele betrouwbaarheid. Een licentie kan op elk moment ingetrokken worden, als blijkt dat de leverancier zijn sociaaleconomische, ecologische en technische verplichtingen niet nakomt.

Ook de netbeheerders zijn onderworpen aan een aantal wettelijke verplichtingen. Zij staan in voor de uitbating, het onderhoud, de uitbreiding en de verbetering van het lokale elektriciteits- of aardgasnet.